Domateste kalsiyum eksikliği: neden olur, nasıl giderilir?
Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Domateste kalsiyum eksikliği belirtileri
Kalsiyum bitki içinde bir kez yerleşti mi bir daha yer değiştirmez. Bu yüzden eksiklik önce en hızlı büyüyen, en az su buharlaştıran yerlerde görünür: genç meyve ve tepe sürgünü.
01Meyve ucu kararması
Meyvenin çiçek tarafındaki ucunda önce su emmiş gibi açık lekeler, sonra kahverengi-siyah, çökük, deri gibi sert bir alan oluşur. Çoğunlukla salkımdaki ilk, en hızlı büyüyen meyvelerde görülür. Lekelenen meyve düzelmez; çözüm yeni meyveler için yapılır.
02İç kararma
Dışı sağlam görünen meyvenin içinde, özellikle ortada kahverengi lekeler çıkabilir. Kesince fark edilir; aynı taşınma sorununun meyve içindeki hâlidir.
03Tepe yapraklarında kıvrılma ve kenar yanığı
Genç yapraklar küçük kalır, kenarları kahverengileşip içe kıvrılır, büyüme ucu yavaşlar. Serada nemli, bulutlu günlerde daha sık görülür.
04Zayıf, kahverengileşen kök uçları
Kalsiyumu alan genç beyaz kök uçlarıdır. Kök uçları kararmış, kılcal kök azalmışsa üstte bol kalsiyum olsa bile meyveye az gider.
05Salkımın tamamında değil, ilk meyvelerde
Sorun genellikle sıcak, kuru bir dönemin ya da sulama aksamasının hemen ardından çıkan meyvelerde toplanır. Bu, sorunun toprakta değil, su akışında olduğunu gösteren güçlü bir ipucudur.
Kalsiyum neden meyveye ulaşamıyor?
Kalsiyum domatesin içinde yalnız tek bir yolla, köklerden yukarı çekilen suyla (ksilem) taşınır. Yaprak bol su buharlaştırdığı için kalsiyumun büyük kısmını yaprak kapar; meyve az su buharlaştırdığı için payına düşen azdır. Su akışı bir an kesildiğinde ilk aç kalan meyvenin ucudur.
Kalsiyumu alan da kökün tamamı değil, genç ve beyaz kök uçlarıdır. Yaşlı, kahverengileşmiş kök kalsiyumu iyi almaz. Yani kök ne kadar canlı ve yeni uç veriyorsa, meyveye giden kalsiyum o kadar düzenli olur.
Türkiye topraklarının önemli bir kısmı kireçlidir; yani toprakta kalsiyum genellikle boldur. Buna rağmen meyve ucu kararmasının bu kadar sık görülmesi, sorunun çoğu zaman miktar değil taşınma olduğunu gösterir. Toprağa körlemesine kalsiyum yığmadan önce suyu, tuzluluğu ve kökü düzeltmek gerekir.

Kalsiyumu kesen nedenler ve ne yapmalı
Aynı belirti farklı nedenlerden çıkabilir. Önce nedeni bulun, sonra gübreye karar verin.
| Neden | Nasıl anlaşılır | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Düzensiz sulama | Kuru-ıslak dönemlerden sonra lekeli meyve artar | Toprağı sürekli hafif nemli tutun; az ama sık sulayın, malç kullanın |
| Yüksek tuzluluk (EC) | Damla suyunda / toprakta yüksek EC, yaprak uçlarında yanık | Su ve toprak EC'sini ölçtürün; gübre yoğunluğunu düşürün, gerekirse yıkama sulaması yapın |
| Fazla potasyum, magnezyum ya da amonyum | Yoğun K'lı gübre programı, yaprakta koyu yeşil ve hızlı vejetatif büyüme | Gübre dengesini analize göre yeniden kurun; amonyumlu azotu azaltın. Bkz. domateste potasyum |
| Aşırı yaprak büyümesi | Fazla azot, sık ve iri yaprak, meyve az | Azotu kısın; kalsiyum yaprağa değil meyveye kalsın |
| Zayıf kök | Kök uçları kahverengi, kılcal kök az; ağır, havasız toprak | Toprağı havalandırın, aşırı sulamayı kesin, kök gelişimini destekleyin |
| Gerçek kalsiyum azlığı | Asidik, kumlu topraklar; analizde düşük kalsiyum | Toprak analizine göre kalsiyumlu gübre; etiketteki doza uyun |
Domates bitkisine kalsiyum nasıl verilir?
Önce analiz
Dikim öncesi toprak analizi, sezon içinde yaprak analizi yaptırın. Toprakta kalsiyum boldan gelirse önce sulamaya ve EC'ye bakın; ek kalsiyum her zaman çözüm değildir.
Sulamayı düzene sokun
Kalsiyumun taşıyıcısı sudur. Özellikle çiçeklenmeden meyveler ceviz iriliğine gelene kadar toprak kurumamalı, çamur da olmamalı. Süre ve sıklık: domates sulama.
Topraktan / damladan verin
Suda çözünen kalsiyumlu gübreler (ör. kalsiyum nitrat) damlama ile verilebilir. Miktarı toprak/yaprak analizine göre belirleyin, etiketteki doza uyun.
Yapraktan takviyeyi doğru yerde görün
Yaprağa atılan kalsiyum yaprakta kalır, meyveye pek taşınmaz. Araştırmalarda yapraktan kalsiyumun meyve ucu kararmasına etkisi tutarsız çıkmıştır; yapraktan uygulama yaparsanız genç meyveyi de ıslatacak şekilde ve etiket dozunda yapın.
Kökü canlı tutun
Kalsiyumu genç kök uçları alır. Havasız, sıkışmış, aşırı ıslak toprakta yeni uç oluşmaz. Kök bölgesini destekleyen uygulamalar burada işe yarar.
Domateste kalsiyum ne zaman verilir?
Tam zamanı: çiçekten ceviz iriliğine
- Meyvenin kalsiyum ihtiyacı en çok ilk haftalarındaki hızlı hücre bölünmesi döneminde yüksektir.
- Meyve ceviz iriliğini geçince kabuğu suyu ve kalsiyumu daha az alır.
- Bu dönemde düzenli sulama ve dengeli kalsiyum her şeyden önemlidir.
- Sıcak dalgası öncesi sulamayı aksatmayın.
Geç kalınmış: lekeler görüldükten sonra
- Kararmış meyve geri dönmez; koparıp atmak bitkinin yükünü hafifletir.
- Bu noktada verilen kalsiyum yalnız sonraki salkımlara yarar.
- Önce sulama ve EC düzeltilmeden yapılan takviye çoğu zaman boşa gider.
- Belirti salkım salkım sürüyorsa ziraat mühendisine danışın.
Domateste kalsiyum ne işe yarar?
Kalsiyum hücre duvarının harcıdır. Hücreleri birbirine bağlar, zarları sağlam tutar. Kalsiyumu yeterli meyvenin dokusu sıkı olur, kabuğu daha dayanıklı olur, raf ömrü uzar. Kabuk sağlamlığı ve su düzeni birlikte bozulduğunda çatlama da artar: domates neden çatlar?
Kökte de görevi büyüktür: yeni kök uçlarının ve kök tüylerinin düzgün gelişmesi kalsiyuma bağlıdır. Kısacası kalsiyum hem meyvenin iskeleti hem de kendi taşıyıcısı olan kökün yapı taşıdır.

Kalsiyum için canlı kök
Kalsiyumun meyveye gitmesi için iki şart var: düzenli su ve canlı, bol uçlu kök. Suyu siz ayarlarsınız; kök tarafını Proverim destekler.
Proverim kalsiyum gübresi değildir, gübre programınızın yerini almaz; verdiğiniz besinin köke ulaşmasına ve alınmasına katkı sağlar. Kalsiyum nitratla aynı tanka konmaz, arada en az 1 hafta bırakılır.
- Daha çok genç kök ucu: B. subtilis oksin (IAA) ile yan ve kılcal kök gelişimini destekler; kalsiyumu alan yüzey büyür.
- Kök bölgesinde nem: B. amyloliquefaciens ekzopolisakkaritle kök çevresinde su tutulmasına yardımcı olur; tuzlu ve kurak dönemlerde kökü destekler.
- Kritik döneme tam denk: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan.
- Az dozla geniş alan: topraktan 1 L / 200 L su (2 dekara kadar); bahçe ve saksıda her saksıya ayda bir 50 mL can suyuna.
- Proverim'in kendi denemesi (marul, Ankara Üni. 2022): 42. günde kök uzunluğu 8,33 cm'den 27,44 cm'ye çıktı (saksı, iklim odası; domates denemesi değildir).

Sık sorulanlar
Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.
WhatsApp'tan sorDomateste kalsiyum eksikliği belirtileri nelerdir?
En belirgin işaret meyvenin alt ucundaki kahverengi-siyah, çökük lekedir (meyve ucu kararması). Bunun yanında meyve içinde kararma, tepe yapraklarında küçülme, kenar yanığı ve içe kıvrılma görülebilir.
Domatesin altı neden kararır?
Domatesin altının kararması çoğunlukla kalsiyumun meyve ucuna taşınamamasından kaynaklanan meyve ucu kararmasıdır. Sebep genellikle toprakta kalsiyumun azlığı değil, düzensiz sulama, yüksek tuzluluk ya da zayıf köktür; sulama düzene girince yeni meyveler sağlıklı gelir.
Domateste kalsiyum eksikliği neden olur?
En sık neden düzensiz sulamadır. Kalsiyum yalnız suyla taşındığı için toprağın bir kuruyup bir ıslanması meyveye giden kalsiyumu keser; yüksek EC, fazla potasyum ya da amonyum ve zayıf kök de aynı sonucu doğurur. Bu yüzden kireçli, kalsiyumu bol topraklarda bile eksiklik görülebilir.
Domateste kalsiyum eksikliğine ne iyi gelir?
En iyi gelen düzenli sulamadır. Toprağı sürekli hafif nemli tutmak, tuzluluğu (EC) düşürmek ve fazla potasyum ile amonyumlu azottan kaçınmak çoğu durumda ek kalsiyumdan daha etkilidir; analiz düşük çıkarsa kalsiyumlu gübre eklenir.
Domateste kalsiyum eksikliği tedavisi nasıl yapılır?
Önce nedeni bulunur, sonra sulama düzene sokulur ve gerekiyorsa damlama ile suda çözünen kalsiyumlu gübre analize ve etiket dozuna göre verilir. Lekeli meyveler düzelmez; yapılan düzeltme yeni gelen meyvelere yarar.
Domates bitkisine kalsiyum nasıl verilir?
En etkili yol topraktan ve damlama ile vermektir. Yapraktan verilen kalsiyum büyük ölçüde yaprakta kalır, meyveye az taşınır; bu yüzden yaprak uygulaması yalnız destek olarak görülmelidir.
Domateste kalsiyum ne zaman verilir?
Kalsiyum en çok çiçeklenmeden meyveler ceviz iriliğine gelene kadar gereklidir. Bu dönemde hem kalsiyum hem de düzenli su sağlanmalıdır; geç verilen kalsiyum lekelenmiş meyveyi kurtarmaz.
Altı kararan domatesler koparılmalı mı?
Evet, altı kararan meyveyi koparmak en doğrusudur; lekeli meyve düzelmez ve bitkinin gücünü boşuna harcar. Lekeli kısım kesilip atılarak sağlam kısmı yenebilir, ama koku ya da çürüme başlamışsa tüketmeyin.
Meyve ucu kararması bulaşıcı mı?
Hayır, meyve ucu kararması bulaşıcı bir hastalık değil, fizyolojik bir besin taşınma sorunudur. Lekeler sulu, küflü, sapa yakın ya da yaprak ve gövdeye de yayılıyorsa hastalık olabilir; bu durumda il tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın.
Bunlar da işinize yarar




Kaynaklar
- Westerfield, B., Mayfield, J., Kelley, W.T. (2022). Blossom-End Rot and Calcium Nutrition of Pepper and Tomato. University of Georgia Extension, Circular 938. https://fieldreport.caes.uga.edu/publications/C938/
- Maynard, L. (2021). Reducing Blossom End Rot and Yellow Shoulder/Internal White Tissue in Tomato. Purdue University, Vegetable Crops Hotline 688. https://vegcropshotline.org/article/reducing-blossom-end-rot-and-yellow-shoulder-internal-white-tissue-in-tomato/
- Ho, L.C., White, P.J. (2005). A cellular hypothesis for the induction of blossom-end rot in tomato fruit. Annals of Botany 95(4): 571–581. doi:10.1093/aob/mci065