İçeriğe geç
Satın al
Serada domates yetiştiriciliği: dikimden hasada tam rehber

Serada domates yetiştiriciliği: dikimden hasada tam rehber

18,2 tonAntalya'da tek ürün sera domatesi ort. verimi (dekar)
2,5 dS/mdomatesin tuz dayanım eşiği (toprak)
3Proverim uygulaması (tarla ve sera aynı)

Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Sera domatesi ne zaman ekilir? Üç dönem, üç takvim

Akdeniz kıyısındaki seralarda iki düzen var: yılda tek ürün domates ya da sonbahar + ilkbahar olmak üzere çift ürün. Antalya'da yapılan bir anket çalışmasında işletmelerin yaklaşık %58'i tek, %42'si çift ürün yetiştiriyordu. Dikim ayı, hasadın hangi aya denk geleceğini belirler. Açık tarla ve bölge takvimi için: domates ne zaman dikilir.

DönemFide dikimiHasatDikkat
Sonbaharlık (erkenci)Ağustos–EylülKasım–ŞubatDikimde sera çok sıcak: gölgeleme ve havalandırma şart
Tek ürün (uzun sezon)EkimŞubat–TemmuzKış boyunca gece ısısı ve nem yönetimi belirleyici
İlkbaharlıkOcak–ŞubatNisan–TemmuzFide soğuk toprağa düşer; kök gelişimi yavaş başlar

Sera domatesi nasıl yetiştirilir? 6 temel kural

Serayı tarladan ayıran şey, iklimi sizin yönetmenizdir. Doğru yönetilirse aynı alandan tarlanın birkaç katı ürün çıkar; yanlış yönetilirse kapalı alan sorunu büyütür.

  1. Gece-gündüz sıcaklığını tutturun01

    Gece-gündüz sıcaklığını tutturun

    Domates gündüz yaklaşık 19–26 °C, gece 14–18 °C ister; arada 6–8 °C fark iyidir. Gece 10 °C altına inerse polen az oluşur, şekilsiz meyve artar. Yaz sonu dikimde ise 35–40 °C üstü sıcak çiçeği zorlar.

  2. Havalandırmayı ihmal etmeyin02

    Havalandırmayı ihmal etmeyin

    Kapalı serada nem birikir, yaprak ıslak kalır. Güneşli saatlerde pencereleri açmak hem sıcaklığı düşürür hem nemi atar. Antalya'daki bir çalışmada tek ürün sezonunda pencerelerin yaklaşık 100 kez açılıp kapandığı hesaplanmış.

  3. Fideyi askıya alın, tek gövde büyütün03

    Fideyi askıya alın, tek gövde büyütün

    Sera domatesi ipe sarılarak yukarı doğru tek gövdede büyütülür. Yaprak koltuğundan çıkan sürgünler (koltuk) küçükken alınır; tek ürün sezonunda bu iş 12–18 kez tekrarlanır. Ayrıntı: domateste koltuk alma ve budama.

  4. Damla sulamayı düzenli yapın04

    Damla sulamayı düzenli yapın

    Serada yağmur yok; bitki ne içiyorsa sizin verdiğinizdir. Kısa aralıklarla, toprağı ne batak ne kuru bırakan düzenli sulama hem çatlamayı hem meyve ucu kararmasını azaltır.

  5. Toprağı analizle besleyin05

    Toprağı analizle besleyin

    Akdeniz sera toprakları çoğunlukla kireçli, alkali ve organik maddesi düşüktür. Gübreyi analiz görmeden atmak tuzu artırır. Önce toprak ve su analizi, sonra program.

  6. Toprağı dinlendirin06

    Toprağı dinlendirin

    Aynı serada yıllarca domates yetişince toprak yorulur, tuz birikir. Yaz boşluğunda yıkama ve güneşle toprak ısıtma (solarizasyon), organik madde takviyesi toprağı yeni sezona hazırlar.

Sera toprağı neden yorulur? Tuz birikimi ve çözümü

Serada toprak hiç yağmur görmez. Damla ile verilen suyun ve gübrenin içindeki tuz buharlaşmayla yüzeyde ve kök bölgesinde kalır. Antalya Demre'de domates seralarında yapılan bir toprak çalışmasında örneklerin büyük kısmı hafif ve orta tuzlu, tamamı aşırı kireçli, organik maddesi ise düşük çıkmıştır. Aynı çalışma domatesin uygun tuz dayanım sınırını 2,5 dS/m olarak verir; bu değerin üstünde verim kaybı başlar.

Belirtiler sinsi gelir: bitki sulandığı hâlde gün ortasında sarkar, yaprak kenarları yanık gibi kurur, meyve küçük kalır. Toprak yüzeyinde beyaz kabuk görmek de tipik işarettir. Aşırı kireçli sera toprağında genç yapraklarda damar arası sararma görülüyorsa sebep demir ve çinko eksikliği olabilir. Ayrıntılı tablo için domates yaprak sararması sayfasına bakabilirsiniz.

Çözüm sırası nettir: 1) Toprak ve sulama suyunun EC'sini ölçtürün. 2) Sezon arasında bol suyla yıkama yapın (Antalya'da göllendirme ile tuzu derine indirmek yaygın yöntemdir). 3) Yazın sera boşken toprağı işleyip derin sulayın, şeffaf ince naylonla örtün ve güneşe bırakın; Alata'daki organik sera denemesinde bu örtü Temmuz'dan itibaren yaklaşık 2 ay kalmıştır. 4) Yanmış ahır gübresi ya da kompostla organik maddeyi yükseltin. 5) Gübreyi analizle ve bölerek verin.

Sera toprağı neden yorulur? Tuz birikimi ve çözümü

Sık sorulanlar

Serada domates neden kurur?

Serada domatesin kuruması çoğu zaman kök bölgesindeki tuz, aşırı sıcak ya da düzensiz sulamadan kaynaklanır. Önce toprağın EC'sini ve sulama düzenini kontrol edin; kök boğazında çürüme, solgun damarlar gibi hastalık şüphesi varsa il tarım müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışın.

Serada domates kaç ton verir? Tek ürün mü çift ürün mü?

Tek ürün (Ekim dikimi)

  • Antalya'da 116 işletmelik çalışmada ortalama 18,2 ton/da
  • İşletmeler arası fark büyük: 12 ile 30 ton/da arası
  • Uzun sezon: daha çok salkım, daha çok budama ve bağlama işi
  • Kış ayında ısı ve nem yönetimi verimi belirler

Çift ürün (sonbahar + ilkbahar)

  • Sonbaharlık domates ortalama 9 ton/da (7–12)
  • İlkbaharlık domates ortalama 12,3 ton/da (9–16)
  • Araya hıyar, fasulye veya kavun girebilir
  • Her dönemde fide yeniden dikilir; ilk 3–4 hafta kök tutunması kritik

Sık sorulanlar

Sera domatesi kaç günde yetişir?

Sera domatesinde fide dikiminden ilk hasada genellikle 2–3 ay geçer; süre dikim ayına ve çeşide göre değişir. Sonbahar dikiminde sıcak sayesinde ilk kızaran salkım daha erken gelir, kış ortasında ise meyvenin kızarması yavaşlar. Gün gün takvim için domates kaç günde meyve verir sayfasına bakın.

Sera domatesinde gübreleme programı nasıl kurulur?

Analizle başlayın

Dikimden önce toprak ve sulama suyu analizi yaptırın. Sera topraklarında fosfor çoğu zaman bol, potasyum ise sezondan seraya çok değişkendir; analiz görmeden yazılan program ya eksik ya fazla verir.

Taban hazırlığı

Organik madde (yanmış ahır gübresi, kompost) ve analize göre taban gübresi toprağa karışır. Taze gübre fide köküne zarar verebilir; iyi yanmış olanı seçin.

Dikim ve ilk büyüme

Fide 4–5 gerçek yapraktayken kök gelişimi önceliklidir. Proverim'in 1. uygulaması burada topraktan, damla ile yapılır.

Çiçeklenme ve tutum

Salkımlar açarken bitkinin fosfor ve kalsiyum ihtiyacı artar. Çiçeklenme sonrası Proverim yapraktan (2. uygulama), meyve tutumunda yine topraktan (3. uygulama) verilir.

Meyve doldurma

Meyve büyürken potasyum ve kalsiyum öne çıkar; gübre küçük dozlara bölünerek damla ile verilir. Ayrıntılı tablo: domates gübreleme programı.

Yorgun serada güçlü kök

Serada sezon uzun, toprak yorgun, su çoğu zaman biraz tuzlu; bu şartlarda bitkinin işi kökle görülür. Proverim Mikrobiyal Gübre (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı, Tescil 2022TO2638; mL'de 5×10⁶ KOB) 5 Bacillus türünü kök bölgesine taşır. Gübre programınızın yerini almaz; verdiğiniz besinin köke ulaşmasına yardım eder.

Bağımsız araştırma (farklı suşlar): Yunanistan'da endüstriyel domates tarlasında bu türler ayrı ayrı verildiğinde bitki başına verim kontrole göre B. licheniformis ile %51,9, B. subtilis ile %45,9 arttı; dört türde ortalama meyve ağırlığı %26,8–30,7 yükseldi (Katsenios ve ark., 2021). Sonuçlar o çalışmadaki suşlara ve koşullara aittir.

  • Tuz ve sıcakta kök: B. amyloliquefaciens kök çevresine hızla yerleşir, ekzopolisakkaritle su tutmaya yardım eder; B. subtilis yan ve kılcal kök oluşumunu destekler
  • Kireçli toprakta besin: B. megaterium bağlı kalan fosforu çözmeye, B. licheniformis potasyum alımına katkı sağlar
  • Sezonda 3 uygulama: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan
  • Doz: topraktan 1 L / 200 L su (2 dekara kadar), yapraktan 1 L / 300 L su (3 dekara kadar); 1 L, ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılıp aynı gün kullanılır
  • Damla dostu: sulamanın son 15–20 dakikasında verilir, ardından 5 dk temiz su; damlayıcıyı tıkamaz. Kimyasal gübreyle aynı tanka konmaz (en az 1 hafta ara)
Proverim Mikrobiyal Gübre 1 litre

Sık sorulanlar

Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.

WhatsApp'tan sor
Sera domatesi nasıl yetiştirilir?

Sera domatesi; dönemine uygun dikim, gündüz 19–26 °C ve gece 14–18 °C sıcaklık, düzenli damla sulama, ipe askı ile tek gövde budama ve analize dayalı gübrelemeyle yetiştirilir. Bu beşinden biri aksarsa diğerleri tam karşılık vermez.

Sera domatesi ne zaman ekilir?

Sera domatesi sonbaharlık için Ağustos–Eylül'de, tek ürün için Ekim'de, ilkbaharlık için Ocak–Şubat'ta dikilir. Isıtması olmayan serada kış ortası dikimden kaçınmak gerekir; açık tarla takvimi için domates ne zaman dikilir sayfasına bakın.

Serada domates için ideal sıcaklık kaç derece?

Serada domates için ideal sıcaklık gündüz yaklaşık 19–26 °C, gece 14–18 °C'dir. Gece 10 °C altına inerse polen az oluşur ve şekilsiz meyve artar; gündüz 30 °C'yi aşan sıcakta döllenme zayıflar. Havalandırma ve gölgeleme bu aralığı tutmanın iki temel aracıdır.

Sera domatesi kaç günde bir sulanır?

Sera domatesinin sabit bir sulama günü yoktur; kışın seyrek, sıcakta neredeyse her gün sulanır. Damla ile kısa ve sık sulama, toprağı sürekli hafif nemli tutmayı hedefler. Toprağı elle ya da tansiyometreyle kontrol etmek en güvenli yoldur; ayrıntılar domates sulama sayfasında.

Serada domates kaç ton verir?

Antalya'da yapılan bir çalışmada tek ürün sera domatesi dekarda ortalama 18,2 ton (12–30 ton) verdi. Çift üründe sonbaharlık dönem ortalama 9 ton, ilkbaharlık dönem ortalama 12,3 ton/da oldu; topraksız, yüksek teknolojili seralarda verim daha da yükselir.

Sera domatesinde gübreleme programı nasıl olmalı?

Sera domatesinde gübreleme programı toprak ve su analizine göre kurulur: tabanda organik madde, büyümede dengeli besleme, çiçek ve meyvede potasyum ve kalsiyum ağırlığı. Gübre damla ile küçük dozlara bölünerek verilir; dönem dönem tablo domates gübreleme programı sayfasında.

Sera domatesi nasıl budanır?

Sera domatesi tek gövdeye budanır: yaprak koltuklarından çıkan sürgünler küçükken elle alınır, yaşlanan alt yapraklar hasat ilerledikçe temizlenir. Tek ürün sezonunda budama 12–18 kez tekrarlanır; ayrıntı koltuk alma ve budama sayfasında.

Sera domatesi nasıl bağlanır?

Sera domatesi, tavandaki tele bağlanan ipin fidenin dibine gevşekçe tutturulması ve gövdenin büyüdükçe bu ipe sarılmasıyla bağlanır. İp gövdeyi sıkmamalı; bitki uzadıkça ip kaydırılarak indirilebilir.

Bunlar da işinize yarar

Kaynaklar
  1. Çanakcı, M., Akıncı, İ. (2009). Antalya İli Sera Sebze Yetiştiriciliğinde Uygulanan Tarımsal İşlemler ve İnsan İşgücü Kullanımı. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi 5(2): 193–202. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/119006
  2. Çanakcı, M., Akıncı, İ. (2004). Antalya Bölgesi Sera Sebzeciliği İşletmelerinde Tarımsal Altyapı ve Mekanizasyon Özellikleri. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 17(1): 101–108. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/18260
  3. Sönmez, İ., Kaplan, M. (2007). Antalya-Demre Yöresinde Domates Yetiştirilen Sera Topraklarının Bazı Verimlilik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 20(1): 29–35. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/18127
  4. Çolak, A., Çelikel, G. ve ark. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde Örtü Altı Organik Domates Üretiminde Hastalık, Zararlı ve Yabancı Otların Mücadelesinin Yönetimi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü / Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü. https://orgprints.org/21425/
  5. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü. Örtüaltı Domates Yetiştiriciliği (broşür). https://arastirma.tarimorman.gov.tr/alata/
  6. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi. Domates Yetiştiriciliği (broşür, 2025). https://www.sanliurfa.bel.tr/uploads/2025/20250613141229-96547-39631.pdf
Domates gübresiProverim · 949 TL'denSatın al