Domates yaprak sararması neden olur, nasıl geçer?
Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Sararmanın yeri, nedeni ele verir
Bitki bazı besinleri yaşlı yapraktan çekip genç yaprağa taşıyabilir, bazılarını taşıyamaz. Bu yüzden sararmanın bitkinin neresinde başladığı, teşhisin yarısıdır. Yaprağı çevirin, damarlara bakın, sonra karar verin.
01Alt yapraklar baştan sona açık sarı: azot
Azot bitki içinde hareketlidir. Eksik kalınca bitki onu yaşlı yapraklardan söküp uca taşır. Sonuç: en alttaki yapraklar damarlarıyla birlikte düz, soluk sarıya döner, bitki ince ve cılız kalır. Hızlı büyüme ve yoğun meyve yükü döneminde sık görülür. Dönem dönem azot dengesi: domates gübreleme programı.
02Alt yapraklarda damarlar yeşil, arası sarı: magnezyum
Magnezyum da hareketlidir, belirti yine alttan başlar. Farkı şudur: damarlar yeşil kalır, aradaki doku sararır; yaprak balık kılçığı gibi görünür. Meyve doldukça yukarı doğru tırmanır. Potasyumun fazla verildiği topraklarda magnezyum alımı zorlaşabilir. Ayrıntı: domateste magnezyum eksikliği.
03Yaşlı yaprak kenarları sarı, sonra kahverengi: potasyum
Potasyum eksikliğinde sararma yaprağın kenarından ve ucundan başlar, kenarlar zamanla kuruyup kavrulmuş gibi kahverengileşir. Aynı dönemde meyvede düzensiz kızarma görülüyorsa potasyum tarafı güçlenir. Ayrıntı: domateste potasyum.
04Uçtaki genç yapraklar sarı, damarlar yeşil: demir
Demir bitki içinde taşınmaz; eksikliği önce yeni çıkan yapraklarda görülür. Damarlar yeşil, arası limon sarısı olur. Toprakta demir olsa bile kireçli, yüksek pH'lı, soğuk ya da su basmış toprakta kök onu alamaz. Yani çoğu zaman sorun demirin yokluğu değil, kökün alamamasıdır. Uç yapraklar küçük ve dar kalıyorsa çinko da akla gelir; ayrıntı: domateste demir ve çinko eksikliği.
05Tüm bitki solgun ve sarı, toprak hep ıslak: kök boğulması
Fazla su kökteki havayı kovar; havasız kök besin alamaz, bitki genel olarak sararır ve gün ortasında pörsür. Saksıda dipte delik yoksa ya da serada damlama uzun açık kalıyorsa ilk şüpheli budur. Burada gübre değil, sulamayı düzeltmek gerekir; bkz. domates sulama.
06En alttaki 1–2 yaprak sararıp düşüyor, gerisi yeşil: doğal yaşlanma
Bitki boylandıkça gölgede kalan en alt yaprakları kendisi bırakır. Üst kısımlar koyu yeşil ve canlıysa bu bir hastalık ya da eksiklik değildir; sararan alt yaprakları temiz bir makasla alabilirsiniz.
Sararma teşhis tablosu: neresi, ne demek, ne yapılır
Tablo bir başlangıç noktasıdır. Belirtiler birbirine karışabilir; kesin karar için toprak ya da yaprak analizi yaptırmak en sağlam yoldur.
| Sararmanın yeri | Olası neden | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Alt yapraklar, damar dahil düz sarı | Azot eksikliği | Gübre programını gözden geçirin; dengeli azot verin, aşırıya kaçmayın (fazla azot yaprak yapar, meyve değil). |
| Alt yapraklar, damarlar yeşil arası sarı | Magnezyum eksikliği | Magnezyumlu gübre ile destekleyin; potasyumu aşırı vermediğinizi kontrol edin. Bkz. magnezyum eksikliği. |
| Yaşlı yaprak kenarı sarı → kahverengi | Potasyum eksikliği | Meyve döneminde potasyum ihtiyacı artar; programa potasyumu dengeli ekleyin. |
| Uçtaki genç yapraklar, damarlar yeşil | Demir alınamıyor (kireçli toprak, soğuk, ıslak kök) | Toprak pH'ına bakın, aşırı sulamayı kesin; gerekirse uygun demir gübresi kullanın. Bkz. demir ve çinko eksikliği. |
| Bütün bitki solgun, toprak sürekli ıslak | Kök havasız kalmış | Sulama aralığını açın, saksıda drenajı açın, serada damlama süresini kısaltın. |
| Bütün bitki solgun, toprak kupkuru | Su stresi | Düzenli, derin sulama; malç ile nemi koruyun. |
| Fide viyolde sararıyor | Soğuk, az ışık, fazla su ya da torfta azalan besin | Işığı artırın, sulamayı seyreltin, dikim zamanı geldiyse geciktirmeden dikin. |
| Tek taraflı sararma, solgunluk, lekeler | Hastalık şüphesi | Gübreyle uğraşmadan ziraat mühendisine danışın. |
Domates fidelerinde sararma neden olur?
Fide döneminde sararmanın en sık iki sebebi vardır: fazla su ve az ışık. Viyoldeki torf hep ıslak kalırsa minik kökler hava alamaz; pencere önünde ışık yetmezse fide boylanır, solgunlaşır. Soğuk toprak da kökün besin almasını yavaşlatır, yapraklar açık yeşile, sonra sarıya döner.
Fide uzun süre viyolde bekletilirse torftaki besin tükenir; en alttaki çenek ve ilk yapraklar sararmaya başlar. Bu, fidenin artık yerine dikilmek istediğini gösterir. Dikim sonrası ilk günlerde hafif solgunluk normaldir; kök yeni toprağa tutununca toparlanır. Doğru dikim için: domates fidesi dikimi.

Sık sorulanlar
Domates fidesi sararması nasıl geçer?
Önce sulamayı seyreltip toprağın üstünün kurumasını bekleyin ve fideyi aydınlık bir yere alın. Viyolde uzun beklemiş fideyi geciktirmeden dikin; kök yeni toprağa tutunduğunda yeni yapraklar yeşil gelir. Sararmış eski yapraklar geri yeşermez, önemli olan uçtan gelenlerin sağlıklı olmasıdır.
Sararma görünce 5 adımda ne yapmalı?
Yerine bakın
Alt mı, uç mu, kenar mı, damar arası mı? Tablodaki satırı bulun.
Toprağı elleyin
Parmağınızı 5–10 cm sokun. Çamur gibiyse sulamayı, toz gibiyse sulama düzenini düzeltin. Kökü çürüten su varken gübre işe yaramaz.
Gübre programına bakın
Son gübre ne zaman verildi, içinde ne vardı? Aynı besinin fazlası başka besinin alımını engelleyebilir (ör. fazla potasyum ↔ magnezyum).
Gerekirse analiz yaptırın
Tarlada ya da serada geniş alan sararıyorsa toprak ve yaprak analizi tahmini ortadan kaldırır.
Kökü destekleyin
Besini toprağa koymak yetmez, kökün onu alması gerekir. Saçak kökü güçlü bitki aynı gübreden daha çok yararlanır.
Besin sararması mı, hastalık mı?
Besin / bakım kaynaklı
- Bitkinin her iki yanında, simetrik ve düzenli ilerler
- Damar deseni belirgindir (damar yeşil, arası sarı gibi)
- Aynı dönemde dikilen bitkilerin çoğunda benzer görünür
- Sulama ve gübre düzeltilince yeni yapraklar yeşil gelir
Hastalık şüphesi
- Tek dalda ya da bitkinin bir yanında başlar, solgunluk eşlik eder
- Yaprakta halkalı, lekeli, ıslak görünümlü alanlar vardır
- Uç yapraklar küçülür, kıvrılır, bitki bodur kalır
- Gübreye tepki vermez: ziraat mühendisine ya da il tarım müdürlüğüne danışın. Hastalık belirtileri için: bitkihastaliklari.com.tr
Besin var, kök alsın
Sararmanın büyük kısmı toprakta besin olmamasından değil, kökün onu alamamasından gelir. Proverim'in 5 Bacillus türü kök bölgesine yerleşir ve verdiğiniz gübrenin köke ulaşmasına yardımcı olur. Fazla su, soğuk ya da ışık eksikliğini çözmez; önce onlar düzeltilir.
Proverim'in kendi denemesi (marul, Ankara Üni. 2022, iklim odası, 42. gün): klorofil (SPAD) kontrolde 37,57, uygulamada 86,50. Domates denemesi değildir; sonuç o koşullara aittir.
- Demir alımına katkı: B. subtilis siderofor üreterek demirin alınmasını destekler
- Daha çok kılcal kök: yan ve kılcal kök oluşumunu destekler, besinin alındığı yüzey genişler
- Bağlı besine yol: B. megaterium fosforun çözünmesine, B. licheniformis potasyum alımına yardımcı olur
- Programınızı bozmaz: gübrenin yerini almaz, işe yaramasını destekler
- Yalnız 3 uygulama: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan

Sık sorulanlar
Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.
WhatsApp'tan sorDomates yapraklarında sararma neden olur?
En sık nedenler azot, magnezyum, potasyum ya da demir eksikliği ve fazla veya düzensiz sulamadır. Alt yapraklardan başlayan sararma çoğunlukla azot, magnezyum ya da potasyumu; uçtaki genç yapraklarda başlayan sararma demir alımı ya da kök sorununu gösterir. Tek taraflı sararma ve solgunluk varsa hastalık ihtimali için uzmana danışın.
Domates sararmasına ne iyi gelir?
Sararmaya en iyi gelen şey nedenini bulup onu düzeltmektir. Toprak ıslaksa sulamayı azaltmak, azot eksikse dengeli azotlu gübre, damar arası sararıyorsa magnezyum ya da demir desteği gerekir. Kökün besini alabilmesi için toprağın havalı ve canlı olması da önemlidir.
Domates sararması nasıl geçer?
Neden düzeltilince bitki yeni çıkan yaprakları yeşil verir; ama sararmış yapraklar genellikle eski rengine dönmez. Bu yüzden sonucu eski yapraklarda değil, uçtan gelen yeni sürgünlerde arayın.
Domates yapraklarında sararma ve kuruma neden olur?
Kenardan başlayıp kahverengiye dönen kuruma çoğunlukla potasyum eksikliği ya da uzun süreli su stresidir. Lekeli, halkalı ya da hızla yayılan kurumalar ise hastalık belirtisi olabilir; bu durumda ziraat mühendisine danışmak gerekir.
Domatesin alt yaprakları neden sararır?
Alt yaprakların sararması genellikle azot eksikliğidir; bitki azotu yaşlı yapraktan alıp genç yaprağa taşır. Damarlar yeşil kalıp arası sararıyorsa magnezyum düşünülür. Bitki boylandıkça en alttaki 1–2 yaprağın sararması ise normaldir.
Domatesin üst yaprakları neden sararır?
Üstteki genç yapraklarda damarlar yeşil, arası sarıysa en olası neden demirin alınamamasıdır. Kireçli, soğuk ya da fazla ıslak toprakta demir toprakta olsa bile köke geçemez. Ayrıntı: domateste demir ve çinko eksikliği.
Fazla sulama domateste sararma yapar mı?
Evet, yapar. Sürekli ıslak toprakta kök havasız kalır, besin alamaz ve bitki genel olarak sararır. Saksıda drenaj deliğini, serada damlama süresini kontrol edin. Doğru sulama için: domates sulama.
Sararan domates yaprakları koparılmalı mı?
Tamamen sararmış alt yapraklar temiz bir makasla alınabilir; bitkiye bir yararları kalmamıştır ve hava dolaşımı iyileşir. Ama yeşil yaprakları toptan koparmayın; meyveyi besleyen ve gölgeleyen onlardır.
Bunlar da işinize yarar




Kaynaklar
- Missouri Botanical Garden. Nutrient Deficiencies in Tomatoes. https://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/help-for-the-home-gardener/advice-tips-resources/insects-pests-and-problems/environmental/nutrient-deficiencies-in-tomatoes
- INRAE Ephytia. Tomato: Nutritional disorders (deficiencies). https://ephytia.inrae.fr/en/Contents/view/5333
- Vikaspedia (ICAR-NCIPM). Nutritional deficiencies of tomato. https://vikaspedia.in/agriculture/crop-production/integrated-pest-managment/ipm-for-vegetables/ipm-strategies-for-tomato/nutritional-deficiencies-of-tomato