Domates bitkisinin yaprakları neden kıvrılır?
Proverim ziraat ekibi · Güncelleme: 18 Kasım 2026

Bitkinin kendini koruduğu kıvrılmalar
Fizyolojik kıvrılma bir hastalık değildir; bitkinin strese verdiği cevaptır. Yaprak kenarları yukarı doğru içe kıvrılır, yaprak kalınlaşır, deri gibi sertleşir ama rengi yeşil kalır. Çoğunlukla bitkinin alt ve orta kısmındaki yaşlı yapraklarda görülür.
01Sıcak ve güçlü güneş
Sıcak, kurak günlerde bitki terlemeyle kaybettiği suyu kökten yetiştiremez. Yaprağını rulo yaparak güneşe bakan yüzeyi küçültür, su kaybını azaltır. Sıcak geçince yapraklar çoğu zaman tamamen açılmaz ama yeni yapraklar düzgün gelir. Serada havalandırma ve gölgeleme için: serada domates yetiştiriciliği.
02Düzensiz sulama: bir kuru, bir sırılsıklam
Toprak kuruyup sonra çok sulanınca ya da uzun süre ıslak kalınca kök zorlanır, su alımı dengesizleşir. Bitki buna da yaprak kıvırarak cevap verir. Çözüm düzenli, derin ve ölçülü sulamadır. Ayrıntı: domates sulama.
03Aşırı budama ve koltuk alma
Bir seferde çok yaprak ya da koltuk almak bitkiyi şoka sokar; kalan yapraklar fazla güneş görür, ısınır ve kıvrılır. Yapraklar meyveyi ve birbirini gölgeler. Budamayı parça parça, serin saatlerde yapın; sıcak dalga sırasında budamayın. Doğru zaman ve yöntem: domateste koltuk alma ve budama.
04Rüzgâr ve sürekli sarsılma
Açık tarlada ya da yüksek balkonda sürekli rüzgâr alan bitki yaprağından hızla su kaybeder; yapraklar kıvrılıp sertleşir. Bitkiyi sırığa bağlamak, rüzgâr kıran ya da daha korunaklı bir köşe işe yarar.
05Fazla azot
Azotu fazla alan bitki çok yaprak yapar; yapraklar kalınlaşıp aşağı ya da içe doğru kıvrılabilir, bitki koyu yeşil görünür. Bu durumda meyve azalabilir. Gübre programını dengelemek gerekir: domates gübreleme programı.
06Ot ilacı (herbisit) sürüklenmesi
Yakında çim, bağ ya da tarla ilaçlandıysa rüzgârla gelen hormon tipi ot ilacı yaprakları burar, uçları sivri ve çarpık yapar. Bu durumda yeni yaprakların düzelip düzelmediğini izleyin ve ziraat mühendisine danışın.
Fizyolojik kıvrılma mı, virüs/zararlı mı?
Fizyolojik (stres) kıvrılma
- Alt ve orta kısımdaki yaşlı yapraklarda başlar
- Yaprak yeşil kalır, kalın ve deri gibi olur
- Bitki büyümeye, çiçek ve meyve vermeye devam eder
- Sıcak, kuraklık, budama ya da rüzgârdan sonra ortaya çıkar
- Koşul düzelince yeni yapraklar düzgün gelir
Virüs / zararlı şüphesi
- Uçtaki genç yapraklarda başlar, yukarı kaşıklaşır
- Yaprak kenarları sararır, yapraklar küçülür, buruşur
- Bitki bodur kalır, boğum araları kısalır, çiçekler dökülür
- Yaprak altında beyazsinek, yaprak biti gibi canlılar görülebilir
- Sulama ve gübreyle düzelmez: il tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın
Kıvrılmanın şekline göre hızlı teşhis
Yaprağın hangi yöne kıvrıldığı, bitkinin neresinde olduğu ve rengi birlikte değerlendirilir. Tek bir belirtiye bakarak karar vermeyin; birkaç gün izleyip yeni çıkan yapraklara bakın.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Yaşlı yapraklar yukarı içe rulo, renk yeşil, yaprak sert | Sıcak, kuraklık, düzensiz sulama | Sulamayı düzenleyin, malç serin, öğle güneşinde gölge verin |
| Budamadan birkaç gün sonra kıvrılma | Budama şoku, ani güneşlenme | Budamayı aşamalı yapın, sıcak günlerde erteleyin |
| Rüzgârlı tarafta sert, kıvrık yapraklar | Rüzgârla hızlı su kaybı | Sırık, bağlama, rüzgâr kıran |
| Koyu yeşil, kalın, aşağı kıvrık yapraklar; az meyve | Fazla azot | Azotu kısın, gübre programını dengeleyin |
| Yeni yapraklar burulmuş, uçlar sivri ve çarpık | Ot ilacı sürüklenmesi | Yeni sürgünleri izleyin, ziraat mühendisine danışın |
| Uç yapraklar kaşık gibi yukarı, kenarı sarı, bitki bodur | Virüs şüphesi (beyazsinekle taşınan) | İl tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın |
| Tepedeki genç yapraklar küçük, kenarı kahverengi ve içe kıvrık | Kalsiyumun genç dokuya taşınamaması | Sulamayı düzenleyin; bkz. domateste kalsiyum eksikliği |
| Yaprak altında küçük canlılar, yapışkan tabaka, buruşma | Zararlı şüphesi | Ziraat mühendisine danışın |
Virüs ve zararlı kaynaklı kıvrılma: tarif edelim, teşhisi uzmana bırakalım
Türkiye'de domates yetiştiriciliğinde bilinen önemli bir sorun, beyazsineklerle taşınan domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsüdür (TYLCV). Bu virüste genç yapraklar yukarı doğru kaşık gibi kıvrılır, kenarları sararır, yapraklar küçülür ve bitki bodur kalır; çiçek dökümü artar. Belirtiler ve hastalık hakkında ayrıntı için: TYLCV – domates sarı yaprak kıvırcıklığı.
Yaprak biti, akar ve beyazsinek gibi canlılar da emgi yaparak yaprakları buruşturabilir. Bu tür belirtilerde gübreyle sorun çözülmez ve hiçbir gübre bu sorunun ilacı değildir. Bitkiyi gözden geçirin, yaprak altına bakın, şüphe varsa il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın. Doğru teşhis, yanlış ilaç ve boşa giden emeği engeller.

Fizyolojik kıvrılmada 5 pratik adım
Sulamayı düzene sokun
Az ve sık değil; toprağın kök bölgesini ıslatan, düzenli sulama. Damlamada süreyi sabitleyin, saksıda üst toprak kuruyunca sulayın.
Toprağı malçlayın
Saman, kuru ot ya da malç örtü toprağın hem nemini hem sıcaklığını dengeler.
Sıcak dalgada gölge verin
Serada havalandırma ve gölgeleme, balkonda öğleden sonra gölgesi kıvrılmayı azaltır.
Budamayı hafifletin
Koltukları küçükken alın, yaprak almayı bir seferde abartmayın; sıcak günlerde budamayı erteleyin. Adım adım: koltuk alma ve budama.
Azotu dengeleyin, kökü güçlendirin
Fazla azottan kaçının. Saçak kökü güçlü bitki suyu daha geniş bir alandan çeker, strese daha dayanıklı olur.
Sıcağa karşı güçlü kök
Sıcağı, rüzgârı ve budama şokunu bakım düzeltir. Ama strese dayanan bitki, kökü güçlü olan bitkidir: Proverim'in 5 Bacillus türü kök bölgesine yerleşir, suyun ve besinin alınmasını destekler.
Uç yapraklarda sararma ve küçülmeyle gelen kıvrılmada gübreye değil, uzman teşhisine ihtiyaç vardır.
- Daha geniş kök, daha geniş su alanı: B. subtilis yan ve kılcal kök oluşumunu destekler
- Kurak günlerde nemli kök bölgesi: B. amyloliquefaciens ekzopolisakkaritle kök çevresinde su tutulmasına katkı sağlar
- Stresi dengeler: B. pumilus ACC deaminaz ile stres etilenini dengelemeye yardımcı olur
- 3 dönem, sezon boyu destek: 4–5 gerçek yaprakta topraktan · çiçeklenme sonrası yapraktan · meyve tutumunda topraktan
- Proverim'in kendi denemesi (marul, Ankara Üni. 2022): 42. günde kök uzunluğu 8,33 cm'den 27,44 cm'ye çıktı (saksı, iklim odası; domates denemesi değildir)

Sık sorulanlar
Sorunuz yoksa domatesinizin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ziraat mühendisimiz baksın.
WhatsApp'tan sorDomates bitkisinin yaprakları neden kıvrılır?
En sık nedeni sıcak, su stresi, aşırı budama ve rüzgârdır; bitki su kaybını azaltmak için yaprağını rulo yapar. Bu fizyolojik kıvrılma genellikle zararsızdır. Uç yapraklar kıvrılıp sararıyor ve bitki bodurlaşıyorsa virüs ya da zararlı şüphesiyle uzmana danışılmalıdır.
Domates yaprakları neden içe kıvrılır?
Yaprak kenarlarının yukarı ve içe kıvrılması çoğunlukla sıcak, kuraklık ya da düzensiz sulamadan olur ve alttaki yaşlı yapraklarda başlar. Aynı kıvrılma uçtaki genç yapraklarda sararma ve küçülmeyle birlikteyse beyazsineklerle taşınan virüs belirtisi olabilir; uzmana danışın.
Domates yaprak kıvrılmasına ne iyi gelir?
Fizyolojik kıvrılmaya en iyi gelen düzenli sulama, malç ve sıcak saatlerde gölgedir. Budamayı hafifletmek ve azotu abartmamak da yardımcı olur. Ayrıntı: domates sulama.
Domates yaprak kıvrılması ilacı var mı?
Fizyolojik kıvrılmanın ilacı yoktur, gerek de yoktur; sulama, gölge ve budama düzeltilince yeni yapraklar düzgün gelir. Virüs kaynaklı kıvrılmanın ise bilinen bir tedavisi yoktur; hasta bitkinin ne yapılacağı ve beyazsinekle mücadele için il tarım müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın.
Domates yaprak kıvrılması virüs mü?
Çoğu zaman hayır; yaprak kıvrılmasının büyük kısmı sıcağa ve su stresine verilen fizyolojik cevaptır. Genç uç yapraklarda kaşık gibi kıvrılma, kenar sararması, küçülme ve bodurluk birlikte görülüyorsa virüs ihtimali vardır; teşhis için ziraat mühendisine başvurun.
Domates fidesinde yaprak kıvrılması neden olur?
Fidede kıvrılmanın en sık nedenleri dikim şoku, ani sıcak ya da güçlü güneş, düzensiz sulama ve soğuk gecelerdir. Fide toprağa tutunup yeni yaprak verdiğinde çoğu zaman düzelir. Ayrıntı: domates fidesi dikimi.
Domates yaprakları neden buruşur?
Yaprak buruşması çoğunlukla yaprak biti, akar ya da beyazsinek gibi emgi yapan canlılardan, virüslerden veya yakında kullanılan hormon tipi ot ilacından kaynaklanır. Yaprak altını kontrol edin; sebep anlaşılmıyorsa ziraat mühendisine danışın.
Kıvrılan domates yaprakları düzelir mi?
Fizyolojik kıvrılmada eski yapraklar çoğu zaman tamamen açılmaz ama bitki zarar görmez ve yeni yapraklar düzgün gelir. Önemli olan yeni sürgünlerin sağlıklı olmasıdır.
Domates yaprak kıvrılması verimi düşürür mü?
Fizyolojik kıvrılma çoğu durumda verimi belirgin şekilde düşürmez; bitki çiçek ve meyve vermeye devam eder. Virüs kaynaklı kıvrılma ise ciddi verim kaybına yol açabilir, bu yüzden ikisini ayırt etmek önemlidir.
Budamadan sonra domates yaprakları neden kıvrılır?
Bir seferde çok yaprak ve koltuk alınınca kalan yapraklar fazla güneş alır, bitki şoka girer ve yapraklar kıvrılır. Budamayı aşamalı ve serin saatlerde yapın. Ayrıntı: domateste koltuk alma ve budama.
Bunlar da işinize yarar




Kaynaklar
- University of Illinois Extension (2018). What causes rolling and wilted tomato leaves? https://extension.illinois.edu/blogs/good-growing/2018-06-20-causes-rolling-wilted-tomato-leaves
- University of Delaware, Weekly Crop Update. Physiological Leaf Roll. https://sites.udel.edu/weeklycropupdate/?p=20422
- University of Georgia CAES Newswire. Tomato leaf roll. https://newswire.caes.uga.edu/story/4463/tomato-leaf-roll.html
- Altan, B. Yaygın Virüs Hastalık Belirtileri (broşür). Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, TAGEM. https://arastirma.tarim.gov.tr/alata/Belgeler/brosurler/brosur2022/YaygınVirüsHastlıkBelirtileri-BülentALTAN.pdf